Home Forum

Forum

[Sticky] [Từ điển coin] Các khái niệm cơ bản – Phần II: Blockchain - Decentralized - Distributed  

  RSS

Nathan
(@alfred-nathan-do)
Member Admin
Joined:11 tháng trước
Posts: 14
27/12/2017 2:53 sáng  

Phần I: Bitcoin, Altcoin và CryptoCurrency

 

Blockchain là gì?

  • Công nghệ chuỗi (chain) khối (block) là một công nghệ mã hóa phức tạp, được thiết kết dựa trên cơ chế đồng thuậnchống lại việc thay đổi của dữ liệu: Một khi dữ liệu đã được ghi vào blockchain thì không có cách nào thay đổi được. Mỗi khối của blockchain đều chứa thông tin về thời gian khởi tạo và được liên kết tới các khối trước đó.
  • Cơ chế đồng thuận của blockchain là cơ chế đồng thuận phi tập trung, chuyển giao quyền lực và sự tin tưởng cho một mạng lưới ảo và cho phép các nút (nodes) của mạng lưới đó liên tục lưu trữ các giao dịch (transaction) trên một khối (block) công cộng, tạo nên một chuỗi (chain) độc nhất: chuỗi khối (blockchain).
  • Lý tưởng cơ bản của BlockchainDecentralized (phi tập trung), nơi cộng đồng có quyền quyết định mọi vấn đề mà không cần một trung gian (như nhà nước, ngân hàng, các tổ chức hành chính,v.v…). Blockchain thường được ví như một Sổ cái phân tán (Distributed Ledger) mã nguồn mở (open source) nơi mọi thông tin được lưu trữ minh bạch và không thể sửa đổi. Bitcoin, với cộng đồng lớn và đặc tính vô chủ, đang là cryptocurrency mang lý tưởng Decentralized đầy đủ nhất.

 

Decentralized là gì?

Centralized – mô hình phân phối tập trung: là quá trình mà các hoạt động của một tổ chức tập trung trong trung tâm của tổ chức.

Trong mô hình Ngân Hàng hoặc các công ty như Alibaba, Facebook, Google,v.v... mọi hoạt động, thông tin, dữ liệu, lịch sử… đều thông qua và lưu lại trong một hệ thống tập trung (do công ty quản lý). Khi hệ thống tập trung gặp sự cố (bị lỗi, hack,..), toàn bộ hệ thống sẽ chịu ảnh hưởng. Ngoài ra, việc kiểm soát tập trung mang lại quyền lực và lợi ích lớn cho người quản lý có thể dẫn đến những hành vi không phù hợp. Google, Facebook thu hàng tỷ USD lợi nhuận chỉ nhờ khai thác dữ liệu người dùng…

Decentralized - mô hình phân phối phi tập trung: là việc phân phối hoặc phân tán các chức năng, quyền hạn, con người hay vật chất ra khỏi vị trí hoặc cơ quan trung tâm.

Trong mô hình decentralized như blockchain, mọi dữ liệu đều được phân tán lên toàn bộ mạng lưới. Mỗi một thành viên trong mạng lưới đều có quyền quyết định đối với các vấn đề cốt lõi của mạng lưới thông qua các cơ chế đồng thuận. Hệ thống decentralized loại bỏ các vấn đề ảnh hưởng “do nhân tố con người” như hack, tham nhũng,…(hay một viễn cảnh xa hơn là bị SkyNet chiếm quyền kiểm soát hệ thống).

 

Hợp đồng thông minh (Smart Contract):

Một phần trong mô hình Decentralized, các hợp đồng thông minh (smart contracts) là các hợp đồng, thoả thuận có thể tự động triển khai mà không cần một bên thứ 3 xác nhận. Hợp đồng thông minh là một giao thức nhằm tạo điều kiện, xác minh, hoặc thực thi việc đàm phán hoặc thực hiện hợp đồng. Các giao dịch này có thể theo dõi và không thể đảo ngược được.

Hợp đồng thông minh lần đầu tiên được đề xuất bởi Nick Szabo năm 1994. Hiện tại, Ethereum (sáng lập bởi Vitalik Buterin) đang là cryptocurrency có blockchain với smart contract nổi tiếng nhất.

Để rõ hơn, ta lấy ví dụ về A và B muốn giao dịch với nhau nhưng không có sự tin tưởng rằng A hay B sẽ thực hiện đúng thoả thuận. A và B sẽ nhờ đến một đơn vị trung gian thứ 3 được cả A và B tin tưởng. Rủi ro trong trường hợp này là ngay cả trung gian thứ 3 cũng không đáng tin (có thể biến mất, hoặc câu kết với 1 trong 2 bên để hưởng lợi,…). Sẽ mất rất nhiều nguồn lực khi có các vấn đề tranh chấp xảy ra (chi phí pháp lý, kiên tụng…). Đây là các vấn đề của một hợp đồng, thoả thuận bình thường.

Một hợp đồng thông minh (smart contract) dựa trên giao thức máy tính với nền tảng phân tán (decentralized) có thể tự động thực thi thoả thuận đảm bảo tính khách quan, minh bạch và tin tưởng. Một khi hợp đồng được thiết lập, một cá nhân/tổ chức đơn lẻ không có cách nào đảo ngược hoặc can thiệp vào hợp đồng.

 

Lightning Network – smart contract cho Bitcoin

Lighting Network: là một mạng lưới phân quyền sử dụng chức năng hợp đồng thông minh trong blockchain để cho phép những người tham gia giao dịch tức thời thông qua một hành lang thanh toán.

Giả sử A muốn giao dịch với B, thay vì thực hiện các giao dịch trên chuỗi blockchain. A có thể 'mở' một kênh Lightning Network (LN) và giao dịch với B (điều kiện B cũng có 'mở' LN) giống như thiết lập một hợp đồng thông minh (smart contract). Khi mở một kênh, người tham gia phải cam kết một khoản tiền, trong một “giao dịch tài trợ” (funding transaction), được ghi lại trên blockchain (on-chain). Các giao dịch thông qua Lightning Network được thực hiện tức thì và chỉ ghi lại trên blockchain sau khi 'đóng' LN (off-chain).

Lightning Network, đang được thử nghiệm (LTC, BTC,…), được kỳ vọng là giải pháp cho vấn đề giao dịch và khả năng phát triển và mở rộng của Bitcoin. Lightning Network là một công nghệ khá hấp dẫn, ngoài khả năng như một hợp đồng thông minh, nó cũng như mở ra nhiều tiềm năng cho các phát triển ở các layer tiếp theo (cross-chain atomic swap, side chains, v.v..).

 

Mã nguồn mở (open source)

Đặc tính decentralized yêu cầu tính minh bạch và công khai. Phần mềm blockchain cũng được hoàn toàn công khai công khai. Cách thức tạo Blockchain, tiền ảo và thậm chí là bộ mã cụ thể để vận hành một hệ thống Blockchain đều được chia sẻ trên mạng.

Điều này không có nghĩa là ai cũng có thể thay đổi được blockchain. Bởi blockchain được xây dựng trên cơ chế đồng thuận, bất cứ một thay đổi hay can thiệp nào cũng đều phải được sự đồng thuận của cộng đồng (những máy tính chạy các nodes).

Ví dụ như Blockchain Bitcoin, bất cứ ai cũng có thể thay đổi nó và đưa ra một proposal (gọi là Bitcoin Improvement Proposal – BIP: đề xuất phát triển Bitcoin). Tuy nhiên, blockchain chỉ thay đổi khi toàn bộ cộng đồng của nó (các nodes) chấp nhận đề xuất thay đổi đó.

 

Distributed Ledger: Công nghệ sổ cái phân tán

Distributed Ledger là một mạng ngang hàng P2P (peer-to-peer) sử dụng các thuật toán đồng thuận, để đảm bảo việc sao chép qua các nodes được thực hiện. Blockchain là một dạng của sổ cái phân tán, nhưng không phải tất cả các sổ cái phân tán đều sử dụng công nghệ blockchain. Ví dụ, một dạng khác của thiết kế sổ cái phân tán là mạng Tangle, sử dụng một mạng DAG (Directed Acyclic Graph) thay vì cấu trúc Blockchain (xem tại thông tin về IOTA).

Mạng ngang hàng P2P là một mạng máy tính trong đó hoạt động của mạng chủ yếu dựa vào khả năng tính toán và băng thông của các máy tham gia chứ không tập trung vào một số nhỏ các máy chủ trung tâm như các mạng thông thường.

Khác với sổ cái bình thường chỉ được lưu trữ ở một nơi, thông tin được mã hóa bởi hệ thống sổ cái phân tán không được lưu trữ ở một nơi cố định (có thể bị hack hay chịu ảnh hưởng bởi những "nhân tố con người" như tham nhũng, lừa đảo). Tất cả các nút (nodes) đều lưu một “bản sao” của sổ cái này.

 

Nodes là gì?

Bất cứ máy tính nào kết nối với Blockchain (Bitcoin) được coi là một node. Bất kỳ các nodes nào thực thi đầy đủ các quy tắc của blockchain (chạy phần mềm đầy đủ của blockchain) được gọi là “full nodes”.

Hầu hết các nodes trên mạng là các nodes nhỏ, nhưng các “full nodes” mới là xương sống của mạng lưới. “Full nodes” tải về mọi khối và giao dịch, kiểm tra chúng theo nguyên tắc đồng thuận cốt lõi. Mỗi node xác minh mỗi giao dịch mỗi khối nó nhận được trước khi chuyển nó sang các node khác.

  • Nếu một giao dịch hoặc một khối vi phạm các quy tắc đồng thuận, nó hoàn toàn bị từ chối khỏi mạng, ngay cả khi mọi node khác trên mạng cho rằng nó là hợp lệ. Đây là một đặc tính quan trọng nhất của các full nodes: Chúng thực hiện đúng nguyên tắc dù có bất cứ chuyện gì xảy ra.
  • Nếu giao dịch (hoặc khối) là hợp lệ, node sẽ lưu trữ chúng lại và chuyển đi tất cả các node khác trong mạng lưới kết nối với node đó. Bàng cách này, mọi node sẽ thực thi tất cả các quy tắc đồng thuận, và ngăn không cho bất cứ nội dung nào được đưa vào phá vỡ các quy tắc đó.

*Tìm hiểu về cơ chế đồng thuận blockchain tại:

Phần III: Cơ chế đồng thuận (concensus) và việc mining.

Edited: 2 tuần trước

ReplyQuote
  
Working

Please Login or Register